De helende werking van de 5 smaken…

Smaak als therapie (voor de hond)

In de Traditionele Chinese geneeskunde worden kruiden en voedingsmiddelen ingedeeld op basis van vijf smaken en de vier temperaturen. In dit artikel houden we het eerst op de vijf smaken. Deze zijn verbonden aan een bepaald Element en het bijhorende( yin )Orgaan.:

  • Water (Nier) – Zout
  • Hout (Lever) – Zuur
  • Vuur (Hart) – Bitter
  • Aarde (Milt) – Zoet
  • Metaal (Long) – Pittig/scherp

Bij het inzetten van kruiden of voeding als therapie, speelt de smaak een belangrijke rol. Het toevoegen van de natuurlijke smaak van een bepaalt element stimuleert en versterkt het daarmee verbonden Orgaan(systeem).

Het is goed om ervoor zorgen dat elke maaltijd iets van elk element bevat en waar het lichaam het meest van nodig heeft, is dan het hoofdingrediënt. Sommige kruiden/voedsel hebben 1 of meerdere smaken, vandaar dat je ze in meerdere categorieën  zal vinden.

Zoute Nier

Zout is verbonden met het element Water. De organen die hierbij horen zijn de Nier (yin) en de Blaas (yang). Als orgaansysteem hoort hier ook de urineblaas en de bijnieren bij. De zoute smaak is energetisch koud en heeft een bevochtigende en verzachtende werking.( denk aan zout strooien bij sneeuw en ijs). Zoute kruiden kunnen worden gebruikt bij aandoeningen als gezwollen lymfeklieren, cysten en knobbeltjes en bij constipatie. Teveel stress kan een aandoening veroorzaken die bekend staat als bijnieruitputting en een verlangen naar zout kan o.a. een teken zijn dat de bijnieren worden uitgeput. Een teveel aan zout in de voeding kan vocht vast houden en een verhoogde bloeddruk veroorzaken.

Alle soorten zeewier zijn zout en kruiden met een hoog gehalte aan mineralen, zoals brandnetels en weegbree, worden ook zoute smaak beschouwd.

Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoute smaak zijn Hai Dai (brown Algae) en Mu li (oyster shell).

Vlees soorten die een zoute smaak hebben zijn Hert, Varken en Eend(de laatste word ook wel als neutraal beschouwd).

Vissoorten en schelpdieren die een zoute smaak hebben zijn Ansjovis, Krab, Inktvis, Kreeft, Mosselen, Oester, Sardine, Haai.

Zure Lever

Zuur valt onder het element Hout . De organen die hierbij horen zijn de Lever (yin) en de Galblaas (yang). Energetisch gezien is zuur verfrissend, droog en het heeft een samentrekkende werking, Zuur droogt en verstevigt de weefsels. Zure kruiden kunnen worden gebruikt om overmatig vochtverlies door transpiratie, frequent urineren of diarree te voorkomen.

Voorbeelden van zure voeding zijn bramen, frambozen, sinaasappelschil , citroenen engrandberries.Appelazijnvalt ook in de zure categorie. Multifunctioneel en zeer breed inzetbaar!

Voorbeelden van Chinese kruiden met een zure smaak zijn, Chi Shao (rode pioen wortel) en Wu Wei Zi           ( Shisandra fruit)

Vlees met een zure smaak is Fazant. Vis met een zure smaak is Forel.

Bittere Hart

Bitter valt onder het element Vuur. De Organen die hierbij horen zijn het Hart en de Dunne darm. De bittere smaak heeft een droge en koele energie. Het heeft een samentrekkende en een neergaande beweging. Daarbij heeft het een ontgiftende werking. De bittere smaak stimuleert de productie van gal. Door de drogende werking kunnen bittere kruiden worden gebruikt bij overtollig vocht of diarree en bij abcessen van de huid.

Bittere kruiden zijn paardebloemwortel, gentiaan, artisjokblad en curcuma.

Voorbeelden van Chinese kruiden met een bittere smaak zijn Huang lian ( coptis Rhizome) en ook Chi Shao ( red peony root).

Vlees en vis met een specifiek bittere smaak is er eigenlijk niet. Wel zou je runderlever of varkenslever in kunnen zetten, deze hebben wel een bittere smaak. Echter moet je hier wel waakzaam zijn betreft kwaliteit en hoeveelheid! De voorkeur gaat hier uit naar kruiden…..

Zoete Milt

Zoet is verbonden met het element Aarde. De organen die hierbij horen zijn de Milt (yin) en de Maag (Yang), ook kun je hier de Dikke darm plaatsen omdat in de TCM de eigenschappen van de Dikke darm worden toegeschreven aan de Milt. Zoet kun je opsplitsen in twee groepen. De eerste groep is de groep van de enkelvoudige suikers, deze bezitten geen voedingswaarde. We kennen ze onder de naam “snelle” suikers. Ze laten de suikerspiegel snel stijgen, maar ook weer snel dalen wat kan leiden tot vermoeidheid. De twee groep is de groep van de complexe ofwel samengestelde koolhydraten. Deze zorgen voor een traag stijgende suikerspiegel en hebben en voedende en versterkende werking op de Milt en de Maag.

Zoetigheden die voeden zijn: o.a. kaneel, dadels, vijgen en zoethout.

Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoete smaak zijn Ren Shen (Ginseng root), Huang Qi (Astragalus Root).

Vlees met een zoete smaak die Milt en Maag ondersteunen zijn o.a. Kip, Eend, Varken, Kalkoen, Rund. Voor de vis zijn het o.a.: Ansjovis, Krab, Zalm, Sardines, Tonijn en Witvis.

 Pittige Long

Pittig, scherp, prikkelend is verbonden met het element Metaal. De organen die hierbij horen zijn de Long (yin) en de Dikke darm (yang). De pittige smaak is energetisch warm. Het heeft een  stimulerende werking op de spijsvertering en het bevordert de circulatie van Bloed (yin) en Qi (yang), de vitale energie. Scherpe/pittige kruiden warmen het lichaam op. Ze hebben de kracht de poriën te openen. Om die reden worden pittige kruiden ingezet om transpiratie te stimuleren bij begin verschijnselen van externe pathogene factoren. Dit is bij honden wat lastiger te gebruiken omdat zij alleen kunnen zweten via de tong en de voetzooltjes. Pittige kruiden worden ook ingezet bij reumatische aandoeningen om het lichaam van binnenuit te verwarmen.

Scherpe kruiden zijn o.a. zwarte peper, cayennepeper, gember, kardemom en knoflook. Voorbeelden van Chinese kruiden met een scherpe smaak zijn  Bo He ( field Mint, Mentha), Zhi Fu Zi ( Aconite) .

Vlees en vis met een specifiek pittige/scherpe smaak bestaat eigenlijk niet.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.